व्हॉट्सॲपवरील बनावट शिष्यवृत्ती संदेश: पैसे भरण्यापूर्वी किंवा शेअर करण्यापूर्वी कसे तपासायचे

दर काही आठवड्यांनी एखादा नवा फॉरवर्ड फिरू लागतो: मोफत लॅपटॉप योजना, कुठली तरी "राष्ट्रीय" क्रीडा शिष्यवृत्ती, किंवा तुमच्या मुलाची लाखोंच्या शिष्यवृत्तीसाठी "निवड" झाल्याचा संदेश. केवळ सप्टेंबर 2026 मध्येच सरकारच्या स्वतःच्या तथ्य-तपासणी विभागाने, PIB Fact Check ने, "नॅशनल स्पोर्ट्स स्कॉलरशिप 2026-27" चे पोस्टर आणि "नॅशनल स्टुडंट लॅपटॉप स्कीम" बनावट असल्याचे जाहीर केले.

पालकांना मुलांचे भले हवे असते म्हणूनच हे संदेश यशस्वी होतात. कोणतीही ऑफर दोन मिनिटांत कशी तपासायची ते पाहू.

धोक्याची सात चिन्हे

1. ज्यासाठी अर्जच केला नाही, त्यात "निवड". ज्या मुलाने अर्ज किंवा परीक्षा दिलेली नाही, त्याची कोणतीही खरी शिष्यवृत्ती निवड करत नाही.
2. लिंक लहान केलेली किंवा विचित्र — bit.ly लिंक, मोफत वेबसाइट बिल्डर, किंवा फक्त सरकारी दिसणारे डोमेन.
3. संपर्कासाठी मोबाइल क्रमांक किंवा जीमेल पत्ता. सरकारी योजना .gov.in किंवा .nic.in पत्ते वापरतात; कंपन्या स्वतःचे डोमेन.
4. OTP, UPI PIN, ATM PIN किंवा कार्डची माहिती मागतात. कोणत्याही शिष्यवृत्तीला यांची गरज नसते. जो मागतो तो फसवणूक करणारा आहे.
5. "प्रोसेसिंग" किंवा "रिलीज" शुल्क मागतात — तुम्ही आधीच जिंकल्याचे सांगितलेले पैसे मिळवण्यासाठी.
6. व्हॉट्सॲपवर आधारची स्कॅन प्रत मागतात. आधार, बँक किंवा शाळेची कागदपत्रे कधीही चॅट क्रमांकावर पाठवू नका.
7. काही तासांची मुदत, दहा ग्रुपमध्ये फॉरवर्ड करण्याचा दबाव, किंवा पोस्टरवर चिकटवलेली सरकारी चिन्हे.

"पण काही शिष्यवृत्ती परीक्षा शुल्क घेतात. ती फसवणूक आहे का?"

केवळ तेवढ्यावरून नाही. अनेक खऱ्या परीक्षा — शालेय ऑलिम्पियाड, प्रवेश परीक्षा, टॅलेंट सर्च — आयोजनाच्या खर्चासाठी नोंदणी शुल्क घेतात. शुल्क हे तपासण्याचे कारण आहे, फसवणुकीचा पुरावा नाही. खऱ्या आणि बनावट परीक्षेतला फरक म्हणजे तुम्ही ती पडताळू शकता का:

• कोण घेते? खरी वेबसाइट आणि पत्ता असलेली, नाव असलेली संस्था.
• पैसे भरण्यापूर्वी नियम प्रसिद्ध आहेत का — किती विजेते असतील आणि ते कसे निवडले जातील यासह?
• पैसे आयोजकाच्या स्वतःच्या वेबसाइटवर भरले जातात का, पेमेंट गेटवेद्वारे, पावतीसह — कधीही एखाद्या व्यक्तीच्या UPI क्रमांकावर नाही?
• निकाल सार्वजनिक आहेत का, आणि विजेत्याचे प्रमाणपत्र कोणीही तपासू शकते का?
• तुम्ही आधी अर्ज केला होता का? परीक्षा देण्यापूर्वीच तुम्ही जिंकलात असे खरी परीक्षा कधीच सांगत नाही.

आम्हालाही असेच तपासा

ANOQR शिष्यवृत्ती परीक्षेवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी तुम्ही ती तपासावी असे आम्हाला वाटते. प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर असे:

• ही परीक्षा ANOQR, Brets Pvt Ltd (BRETS English Academy, एडप्पल्ली, कोची) च्या सहकार्याने anoqr.com/scholarship वर घेते — फक्त तिथेच.
• नियम पूर्णपणे प्रसिद्ध आहेत, प्रत्येक महिन्याच्या शुल्कातून किती शिष्यवृत्ती होतात याच्या हिशोबासह — साधारण दर 267 नोंदणींमागे एक.
• ₹100 शुल्क फक्त anoqr.com वर पेमेंट गेटवेद्वारे, पावतीसह भरले जाते. ANOQR कडून कोणीही तुम्हाला एखाद्या व्यक्तीला UPI ने पैसे पाठवायला सांगणार नाही.
• निकाल anoqr.com/scholarship/results वर प्रसिद्ध होतात, आणि प्रत्येक प्रमाणपत्रावर कोणीही तपासू शकेल असा कोड असतो.
• शिष्यवृत्ती देण्यासाठी ANOQR कधीही OTP, PIN किंवा "रिलीज शुल्क" मागणार नाही. विजेते स्वतःच्या डॅशबोर्डमध्ये बँक तपशील स्वतः भरतात.

आमचे नाव वापरणारा एखादा संदेश यापैकी कोणताही नियम मोडत असेल, तर तो आमच्याकडून नाही. आम्हाला anoqr.com/scholarship/contact वर लिहा.

कोणतीही शिष्यवृत्ती कुठे तपासायची

• सरकारी योजना: scholarships.gov.in आणि तुमच्या राज्याचे अधिकृत शिष्यवृत्ती पोर्टल.
• व्हायरल दावे: योजनेच्या नावासोबत "PIB Fact Check" शोधा.
• शाळेचे कार्यालय: खऱ्या योजनांची अधिकृत परिपत्रके शाळांना येतात.
• सायबर फसवणूक: cybercrime.gov.in वर तक्रार करा किंवा 1930 वर कॉल करा.

बनावट संदेश नव्हे, हे मार्गदर्शक फॉरवर्ड करा. पालकांच्या ग्रुपमधला एक शेअर एखाद्या कुटुंबाची बचत वाचवू शकतो.